Các dioxin và PCB tương tự dioxin là các chất gây ung thư, có thể gây dị dạng bào thai. Bị phơi nhiễm cấp tính các chất này cũng có thể dẫn đến bộc phát các vết đốm trên da. Các dioxin và PCB tương tự dioxin được tìm thấy trong mô cơ các loài cá béo, ở các loài thủy sản gầy, chúng thường được thấy chủ yếu trong gan.
Polychlorinated dibenzodioxin (PCDD) và polychlorinated dibenzofuran (PCDF) thường được biết đến là các dioxin và furan. Chúng là các hợp chất hữu cơ có chứa clo, gây độc đối với môi trường.
Ngày nay, các dioxin và furan chủ yếu được sinh ra từ các lò đốt chất thải, có 210 hợp chất dioxin khác nhau, trong đó 17 hợp chất đã được đánh giá. Các Polychlorinated biphenyl (PCBs), là nhóm các hóa chất công nghiệp được phát triển từ những năm 1920. Chúng được sử dụng trong dầu cách điện, sơn, các chất làm mát, nhưng vì nhiều lý do khác nhau, chúng đã bị cấm sử dụng ở Na Uy vào năm 1980.
Có 12 trong số 209 hợp chất PCB được gọi là các PCB tương tự dioxin, do chúng có cùng cơ chế. Các dioxin và các PCB tương tự dioxin sẽ được đề cập trong bài viết này.
1. Các dioxin
Những tác hại
Các dioxin tan được trong chất béo và rất ít được tiêu hóa, do đó chúng được tích lũy trong cơ thể con người, động vật và các loài thủy sản. Các dioxin được tìm thấy trong các loài cá béo, thịt, trứng và các sản phẩm từ sữa. Ở các loài thủy sản gầy, các dioxin thường được thấy chủ yếu trong gan.
Dioxin là các chất gây ung thư, có thể gây dị dạng bào thai. Bị phơi nhiễm dioxin cấp tính cũng có thể dẫn đến tình trạng bộc phát các vết đốm trên da.
Hàm lượng tối đa trong cá
Không phải tất cả các dioxin và furan đều độc như nhau, đó là lý do tại sao người ta ghi nhận có nhiều chất được phân tích đã chuyển sang dạng không có độc. Đây gọi là lượng độc tương đương (toxic equivalents - TEQ). Giá trị tối đa của tổng số dioxin và furan là 3,5 nanogam TEQ/kg. Ngày nay, hàm lượng này ở các loài như cá trích, cá thu và cá hồi nuôi là từ 0,3 - 0,6 ng TEQ/kg.
Dioxin trong thức ăn nuôi thủy sản
Trong thức ăn nuôi thủy sản, nguồn gốc chủ yếu của dioxin và furan đến từ dầu cá và bột cá. Giá trị các dioxin tối đa có trong thức ăn nuôi thủy sản là 1,75 ng TEQ/kg thức ăn. Một số dioxin và furan có trong thức ăn được chuyển sang mô cơ của các loài cá béo và gan của các loài cá gầy, có một lượng rất nhỏ được thải ra ngoài môi trường.
2. Các PCB tương tự dioxin
Những tác hại
Các PCB tương tự dioxin rất bền vững, chúng tan trong được chất béo và do đó tích lũy trong chuỗi thức ăn, trong cơ thể cá, động vật và con người. Các PCB tương tự dioxin được tìm thấy ở cá béo, thịt, các sản phẩm từ sữa và trứng. Chúng có trong mô cơ của các loài cá béo và trong gan của các loài cá gầy.
Các PCB tương tự dioxin là các chất gây ung thư và có thể được truyền từ mẹ sang thai nhi, có thể dẫn đến dị dạng bào thai. Bị phơi nhiễm dioxin cấp tính cũng có thể dẫn đến bộc phát các vết đốm trên da.
Hàm lượng tối đa của tổng dioxin và PCB tương tự dioxin trong cá
Không có hàm lượng tối đa riêng rẽ từng PCB tương tự dioxin có trong cá, nhưng giá trị tối đa của tổng số dioxin và các PCB tương tự dioxin là 6,5 ng TEQ/kg cá. Hiện nay, giá trị này ở các loài như các trích và cá thu là khoảng 1 ng TEQ/kg cá, ở cá hồi nuôi là 0,5 ng TEQ/kg cá.
Ở người, tổng lượng các dioxin và các PCB tương tự dioxin ăn vào hàng tuần có thể chấp nhận được là 14 picogam TEQ/kg thể trọng/tuần. Có nghĩa là một người cân nặng 60 kg có thể ăn 150 g cá hồi nuôi mỗi ngày trong tuần mà không gặp phải bất kỳ rủi ro nào về sức khỏe. Điều này cũng tương tự cho các loại thực phẩm khác.
Hàm lượng tối đa của tổng dioxin và các PCB tương tự dioxin có trong thức ăn nuôi thủy sản
Trong thức ăn nuôi thủy sản, nguồn gốc chủ yếu của dioxin và các PCB tương tự dioxin đến từ dầu cá và bột cá. Trong những năm gần đây, từ khi các loại nguyên liệu có nguồn gốc thực vật được sử dụng ngày càng nhiều để thay thế bột cá và dầu cá thì hàm lượng tổng các dioxin và các PCB tương tự dioxin có trong thức ăn nuôi thủy sản cũng như có trong cá nuôi đã giảm hẳn.
Giá trị tối đa của các chất này có trong thức ăn nuôi thủy sản được quy định là 5,5 ng TEQ/kg thức ăn. Hàm lượng này được biết là không ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nhưng chúng được phát hiện có trong mô cơ của cá béo và trong gan của cá gầy.
Ảnh minh họa
Polychlorinated dibenzodioxin (PCDD) và polychlorinated dibenzofuran (PCDF) thường được biết đến là các dioxin và furan. Chúng là các hợp chất hữu cơ có chứa clo, gây độc đối với môi trường.
Ngày nay, các dioxin và furan chủ yếu được sinh ra từ các lò đốt chất thải, có 210 hợp chất dioxin khác nhau, trong đó 17 hợp chất đã được đánh giá. Các Polychlorinated biphenyl (PCBs), là nhóm các hóa chất công nghiệp được phát triển từ những năm 1920. Chúng được sử dụng trong dầu cách điện, sơn, các chất làm mát, nhưng vì nhiều lý do khác nhau, chúng đã bị cấm sử dụng ở Na Uy vào năm 1980.
Có 12 trong số 209 hợp chất PCB được gọi là các PCB tương tự dioxin, do chúng có cùng cơ chế. Các dioxin và các PCB tương tự dioxin sẽ được đề cập trong bài viết này.
1. Các dioxin
Những tác hại
Các dioxin tan được trong chất béo và rất ít được tiêu hóa, do đó chúng được tích lũy trong cơ thể con người, động vật và các loài thủy sản. Các dioxin được tìm thấy trong các loài cá béo, thịt, trứng và các sản phẩm từ sữa. Ở các loài thủy sản gầy, các dioxin thường được thấy chủ yếu trong gan.
Dioxin là các chất gây ung thư, có thể gây dị dạng bào thai. Bị phơi nhiễm dioxin cấp tính cũng có thể dẫn đến tình trạng bộc phát các vết đốm trên da.
Hàm lượng tối đa trong cá
Không phải tất cả các dioxin và furan đều độc như nhau, đó là lý do tại sao người ta ghi nhận có nhiều chất được phân tích đã chuyển sang dạng không có độc. Đây gọi là lượng độc tương đương (toxic equivalents - TEQ). Giá trị tối đa của tổng số dioxin và furan là 3,5 nanogam TEQ/kg. Ngày nay, hàm lượng này ở các loài như cá trích, cá thu và cá hồi nuôi là từ 0,3 - 0,6 ng TEQ/kg.
Dioxin trong thức ăn nuôi thủy sản
Trong thức ăn nuôi thủy sản, nguồn gốc chủ yếu của dioxin và furan đến từ dầu cá và bột cá. Giá trị các dioxin tối đa có trong thức ăn nuôi thủy sản là 1,75 ng TEQ/kg thức ăn. Một số dioxin và furan có trong thức ăn được chuyển sang mô cơ của các loài cá béo và gan của các loài cá gầy, có một lượng rất nhỏ được thải ra ngoài môi trường.
2. Các PCB tương tự dioxin
Những tác hại
Các PCB tương tự dioxin rất bền vững, chúng tan trong được chất béo và do đó tích lũy trong chuỗi thức ăn, trong cơ thể cá, động vật và con người. Các PCB tương tự dioxin được tìm thấy ở cá béo, thịt, các sản phẩm từ sữa và trứng. Chúng có trong mô cơ của các loài cá béo và trong gan của các loài cá gầy.
Các PCB tương tự dioxin là các chất gây ung thư và có thể được truyền từ mẹ sang thai nhi, có thể dẫn đến dị dạng bào thai. Bị phơi nhiễm dioxin cấp tính cũng có thể dẫn đến bộc phát các vết đốm trên da.
Hàm lượng tối đa của tổng dioxin và PCB tương tự dioxin trong cá
Không có hàm lượng tối đa riêng rẽ từng PCB tương tự dioxin có trong cá, nhưng giá trị tối đa của tổng số dioxin và các PCB tương tự dioxin là 6,5 ng TEQ/kg cá. Hiện nay, giá trị này ở các loài như các trích và cá thu là khoảng 1 ng TEQ/kg cá, ở cá hồi nuôi là 0,5 ng TEQ/kg cá.
Ở người, tổng lượng các dioxin và các PCB tương tự dioxin ăn vào hàng tuần có thể chấp nhận được là 14 picogam TEQ/kg thể trọng/tuần. Có nghĩa là một người cân nặng 60 kg có thể ăn 150 g cá hồi nuôi mỗi ngày trong tuần mà không gặp phải bất kỳ rủi ro nào về sức khỏe. Điều này cũng tương tự cho các loại thực phẩm khác.
Hàm lượng tối đa của tổng dioxin và các PCB tương tự dioxin có trong thức ăn nuôi thủy sản
Trong thức ăn nuôi thủy sản, nguồn gốc chủ yếu của dioxin và các PCB tương tự dioxin đến từ dầu cá và bột cá. Trong những năm gần đây, từ khi các loại nguyên liệu có nguồn gốc thực vật được sử dụng ngày càng nhiều để thay thế bột cá và dầu cá thì hàm lượng tổng các dioxin và các PCB tương tự dioxin có trong thức ăn nuôi thủy sản cũng như có trong cá nuôi đã giảm hẳn.
Giá trị tối đa của các chất này có trong thức ăn nuôi thủy sản được quy định là 5,5 ng TEQ/kg thức ăn. Hàm lượng này được biết là không ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nhưng chúng được phát hiện có trong mô cơ của cá béo và trong gan của cá gầy.
Anh Chi (Theo NIFES)
Tổng cục thủy sản
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét